Ocieplenie klimatu w regionie nadbużańskim

Klimat Polski charakteryzuje się dużą zmiennością pogody. Średnie wartości rocznej temperatury powietrza wahają się od 5°C do 9°C. Klimatolodzy zgodnie twierdzą, że klimat w Polsce się ociepla. W ostatnim 20-leciu XX wieku odnotowano ocieplenie we wszystkich porach roku. W strefie klimatów umiarkowanych (a więc i w Polsce) przewidywany przyrost średniej temperatury do roku 2075 może wynosić nawet ok. 4oC. Zwiększa się również częstotliwość i nasilenie zjawisk ekstremalnych, które stanowią zagrożenie gospodarcze jak również społeczne. Ze wszystkich dziedzin gospodarki zmiany klimatu najbardziej odczuwalne będą w rolnictwie. Obserwowany wzrost średniej temperatury w Polsce daje możliwości uprawy roślin ciepłolubnych, ale również wpływa na występowanie i nasilenie chorób i szkodników roślin uprawnych.

Średni (dziesięcioletni) wzrost temperatury powietrza (oC) w okresie wegetacyjnym (IV-X) w regionie nadbużańskim (1971-2005).
Średni (dziesięcioletni) wzrost temperatury powietrza (oC) w okresie wegetacyjnym (IV-X) w regionie nadbużańskim (1971-2005).

Zróżnicowanie przestrzenne wzrostu temperatury (IV-X) w naszym regionie jest niewielkie. Wzdłuż doliny Bugu temperatura rośnie średnio o 0,4oC/10 lat, a w kierunku północno-zachodnim wzrost ten jest coraz mniejszy. Analizując zmiany temperatury w poszczególnych miesiącach ciepłej pory roku, stwierdzono, że największy wzrost temperatury występuje w kwietniu i czerwcu. Średnia miesięczna temperatura kwietnia obecnie wynosi ok. 7,5oC, a czerwca 16,3oC . W miesiącach tych temperatura w regionie nadbużańskim wzrasta średnio o 0,6oC/10 lat. Natomiast najmniejszy wzrost temperatury powietrza zanotowano we wrześniu średnio o 0,2oC/10 lat. Obecnie we wrześniu średnia miesięczna temperatura wynosi 12,5 oC. Zmiany temperatury powietrza wpływają na wydłużanie okresu wegetacyjnego, a szczególnie coraz późniejszego jego zakończenia się jesienią. W półroczu zimnym (XI-III) zmiany temperatury w regionie nadbużańskim są dużo mniejsze niż w ciepłym (IV-X). W listopadzie i grudniu zanotowano nawet nieznaczne obniżanie się miesięcznych wartości temperatury powietrza o ok. 0,06oC/10 lat. Natomiast w styczniu, lutym i marcu wzrost temperatury jest bardzo mały o około 0,03 oC/10 lat. Znajomość zachodzących również w naszym regionie zmian klimatu powinna przyczyniać się do zwiększania świadomości o ich ewentualnych skutkach. Proces skutecznej adaptacji musi przyczynić się do przystosowania produkcji rolnej do zmieniających się warunków, a wspólne działanie władz krajowych, regionalnych i lokalnych powinno prowadzić do opracowania ram polityki rolnej w nowych warunkach środowiska.

Dr inż. Elżbieta Radzka
Pracownia Agrometeorologii i Podstaw Melioracji,
Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach
ul. B. Prusa 14, 08-110 Siedlce
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Opracowano na podstawie Radzka E., 2014: Tendencje zmian temperatury powietrza okresu wegetacyjnego w środkowo-wschodniej Polsce (1971-2005). Acta Agrophysica 21(1). 87-96.